İnönü Üniversitesinde Horasan Erenleri ve Malatya’nın Kadim Mirası Ele Alındı

İnönü Üniversitesi Alevilik Araştırmaları Enstitüsü, Malatya Büyükşehir Belediyesi ve Ehl-i Hak Akademi Derneği koordinasyonunda düzenlenen “Horasan Erenlerinin İzinde: Malatya Erenleri, Ocaklar ve Kadim Miras” başlıklı panelde, Malatya’nın tarihsel ve kültürel mirası ile Anadolu’nun inanç geleneği akademik açıdan değerlendirildi.İnönü Üniversitesi Turgut Özal Kongre ve Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen panele; İnönü Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, Cem Vakfı Malatya Şube Başkanı Eşref Doğan, Hacı Bektaş-ı Veli Kültür Merkezi Vakfı Başkanı Hasan Meşeli, Erenler Cemevi Başkanı Aydın Gültekin, Malatya Söz Gazetesi İmtiyaz Sahibi Kemal Deniz, Ehl-i Hak Derneği Onursal ve Kurucu Başkanı Murat Kalender, akademik ve idari personel ile öğrenciler katıldı. Alevilik Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Yakup Yıldız’ın oturum başkanlığını yaptığı panelin konuşmacıları; Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Alevi Bektaşi Kültürü Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sadullah Gülten, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alpaslan Demir, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Bülent Kara, Tarihçi, Araştırmacı-Yazar Cengiz Yıldırım oldu.Program, Erenler Cem Evi Başkanı Aydın Gültekin tarafından okunan gülbank (dua) ile başladı. Gülbank okunmasının ardından programın açılış konuşmasını yapan Alevilik Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Yakup Yıldız, Malatya’nın tarihsel geçmişi, inanç coğrafyası ve manevi birikimiyle Anadolu’nun önemli merkezlerinden biri olduğunu söyledi. “En eski yerleşim merkezlerinden biri”Malatya’nın insanlık tarihinin en eski yerleşim merkezlerinden biri olduğunu belirterek konuşmasına başlayan Doç. Dr. Yakup Yıldız şunları söyledi:“Doğu ile batı arasında stratejik bir geçiş noktası olan bu coğrafya farklı kültürlerin, toplulukların ve inançların kesişim noktası olmuştur. Şehirler elbette fiziki olarak taşla, toprakla, harçla inşa edilir ancak medeniyetler tarihine baktığımızda görürüz ki bir mekâna ruh veren, onu herhangi bir yer olmaktan çıkarıp şehir kılan asıl unsur, orayı vatan kılan inançlar, değerler ve manevi kurumlardır. Malatya, Horasan'dan yola çıkan Ahmet Yesevî nefesinin, Hacı Bektaş-ı Veli irfanının ve Abdalân-ı Rum geleneğinin Anadolu’daki en köklü duraklarından biridir. Bu bağlamda Malatya, irfan, rıza ve hidayet havzalarının kesiştiği kadim bir manevi merkezdir.” dedi.Doç. Dr. Yıldız, Malatya'nın tarihsel derinliğini kavramak için Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma macerasının yanı sıra Anadolu’da maya tutan irfan geleneği ile Alevi-Bektaşi inanç dünyasının teşekkül sürecinin anlaşılması gerektiğini belirtti.Horasan'dan Anadolu'ya uzanan irfan geleneğinin bu topraklarda kök saldığını vurgulayan Doç. Dr. Yıldız, “Ahmet Yesevi mektebinin temsilcileri Yesevi nefesini taşıyan dervişler ve pirler için Malatya toplumsal dayanışmanın ve kardeşlik hukukunun şekillendiği en önemli merkezlerden biri olmuştur. Aynı şekilde Battalgazi destanıyla simgeleşen gaza ve irfan anlayışı da bu hafızanın ayrılmaz bir parçasıdır. Bugün Malatya coğrafyasının neresine adım atarsak atalım bu kadim mirasın canlı izleriyle adeta taşa ve toprağa silmiş manevi bir ruhla karşılaşırız. Geçmişten devraldığımız bu muazzam mirası ön yargılardan uzak, bilimsel ve kadirşinas bir yaklaşımla anlam belgelemek ve gelecek kuşaklara aktarmak hepimizin üzerine düşen tarihi bir sorumluluktur. İnönü Üniversitesi Alevilik Araştırmaları Enstitüsü de tam olarak bu amaçla kurulmuştur.” şeklinde konuştu.“Yalnızca manevi önderler olarak değil”Ehl-i Hak Akademi Derneği Onursal ve Kurucu Başkanı Murat Kalender, Horasan erenlerinin yalnızca manevi önderler olarak değil, toplumsal dayanışmanın, üretimin ve kültürel hayatın gelişmesinde rol oynayan şahsiyetler olarak da değerlendirilmesi gerektiğini belirterek geçmişin doğru anlaşılması ve tarihsel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini vurguladı. Kalender, Malatya’nın farklı inanç ve toplulukların bir arada yaşadığı tarihsel bir birikime sahip olduğunu ifade ederek İnönü Üniversitesi Alevilik Araştırmaları Enstitüsünün çalışmalarına destek vermeye hazır olduklarını dile getirdi.Açılış konuşmalarının ardından Doç. Dr. Yakup Yıldız’ın oturum başkanlığını yürüttüğü panelde, Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması, dervişlerin toplumsal rolü, Malatya’daki ocak geleneği ve tarihsel şahsiyetlerin kültürel hafızadaki yeri ele alındı.Prof. Dr. Alpaslan Demir, “Anadolu’nun Türkleşmesi” başlıklı sunumunda Türklerin Anadolu’ya yönelişini ve yerleşme süreçlerini tarihsel çerçevede değerlendirdi. Prof. Dr. Demir, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki iskân politikalarına değinerek Horasan erenlerinin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasındaki rolünü anlattı.Prof. Dr. Sadullah Gülten, “Türklerin İslamlaşmasında Dervişlerin Rolü” başlıklı sunumunda tasavvuf geleneğinin Türklerin İslamlaşma sürecindeki etkisini ele aldı. Prof. Dr. Gülten, Hoca Ahmet Yesevi geleneğinin Anadolu ve Balkanlar üzerindeki etkisine değinerek dervişlerin inanç hayatının yanı sıra üretim, ahlak ve toplumsal dayanışma alanlarındaki katkılarını değerlendirdi.Araştırmacı Yazar Cengiz Yıldırım, “Tarih, Menkıbe ve Anadolu Hafızasında Seyit Hüseyin Gazi ve Battal Gazi” başlıklı sunumunda iki şahsiyetin tarihsel anlatılardaki ve Anadolu’nun ortak hafızasındaki yerini ele aldı. Yıldırım, tarihsel kaynaklarla menkıbe geleneğinin birbirinden ayrılarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek Battal Gazi anlatılarının kültürel hafızanın oluşumundaki önemine dikkat çekti.Prof. Dr. Bülent Kara ise “Ocak Sisteminde Malatya’nın Yeri ve Önemi” başlıklı sunumunda Malatya’nın inanç coğrafyasını ve ocak geleneğini değerlendirdi. Prof. Dr. Kara, Malatya’nın tarihsel süreçte farklı kültürlerin ve inançların kesiştiği bir merkez olduğunu ifade ederek Alevi ocaklarının kentin manevi ve kültürel mirasındaki önemine değindi.Malatya’nın tarihsel ve kültürel birikiminin akademik açıdan değerlendirilmesine katkı sunan program toplu fotoğraf çekiminin ardından sona erdi.Muhabir: Sümeyya ŞahinİNÜHABER Merkezi